این کارشناس، می گوید: "حکومت مجاهدین دو مشکل اساسی داشت؛ یکی نبود تجربه ی حکومت سازی و حکومت داری و دوم عدم تجربه ی انتقال از بحران به ثبات، که این دو مسأله سبب شد تا افغانستان وارد بحران جدید شود

ریگستانی می گوید: روس‌ها که وارث شوروی سابق هستند، پس از بیست و یک سال از خروج شوروی ها از افغانستان، هنوزهم افغانستان را یک بعد امنیتی در سرحد خود می‌دانند و بحران امنیتی افغانستان از دیدگاه آن ها نگران کننده است

ریگستانی نپرداختن غرامت از سوي روس ها به افغانستان به دلیل بیش از یک دهه اشغال این کشور را در نبود حکومت با ثبات در افغانستان دانسته و می گوید:" مسأله ی پرداختن غرامت از سوی روس ها یک موضوع حقوقی است و این مسأله در صورتی می تواند مطرح شود که یک حکومت با ثبات در افغانستان وجود داشته باشد و از طرف دیگر باید طرف مقابل یک آمادگی برای پذیرش چنین مسأله را داشته باشد؛ اما من فکر می کنم که گرفتن و یا مطرح کردن این موضوع می تواند باعث سردی روابط بین دو دولت شود؛ ولی شاید بهتر باشد که روس ها با کمک های بلا عوض به افغانستان و همکاری در بازسازی، زمینه ی تقاضای چنین موضوع را منتفی کنند

اما خلیل رومان، تحلیلگر مسایل سیاسی کشور، دلیل عمده ی خارج شدن روس‌ها از افغانستان را سپردن قدرت از شوروی به نیروهای‌ نظامی حکومتی دانسته می گوید زمانی که داکتر نجیب الله سیاست مصالحه ی ملی را مطرح کرد، یکی از ابعاد سیاست مصالحه ملی این بود که افغانستان توسط قوت‌های افغان اداره شود و عوامل جنگ از بین برود؛ زیرا یکی از دلایل عمده ی جنگ در آن زمان حضور نیروهای شوروی در افغانستان بود

اکنون نیز وضعیت در افغانستان چنین به نظر می رسد، زیرا طالبان مدعی اند که به خاطر حضور نیروهای خارجی در افغانستان می جنگند

رومان به این باور است که حکومت مجاهدین نتوانست یک بدیل بسیار قوی را در عرصه های اداره اقتصادی، نظامی، اجتماعی، ملی و فرهنگی ایجاد کند تا برتری ها و خوبی های خود را در آن زمان برای مردم به نمایش بگذارد و نیز حنگ میان گروه های مختلف مجاهدان در کابل عامل دیگر در شکست حکومت مجاهدین بوده است

او می افزاید: "دراین جنگ ها نمی توان مداخله کشورهای همسایه را نادیده گرفت که باعث آغاز یک فاجعه چندین ساله برای افغانستان شد و تا امروز هم به گونه‌يي این جنگ قدرت ادامه دارد و ان را می توان احساس کرد

به باور این تحلیل‌گری سیاسی که خود رییس دفتر داکتر نجیب الله آخرین رییس جمهور از سلسله ی نظام خلق دموکراتیک در افغانستان در مورد پرداخت غرامات روس‌ها به افغانستان می‌گوید: به باور من تنها غرامت جنگی مطرح نیست؛ امروز گوشه، گوشه افغانستان از ماین گذاری های روس ها متاثر است که هر روز تعدادی از هموطنان ما در اثر این ماین گذاری ها از بین می روند و همین طور ما همه می دانیم که تمام وسایل و وسایط نظامی افغانستان از جمله قوای هوایي افغانستان با تخنیک روس‌ها عیار شده که مشکلات و نواقصی در این زمینه وجود دارد و اگر دولت افغانستان از دست و پنچه نرم کردن با حریف های سیاسی خود بیرون بیاید، باید یک روزی از روس ها تقاضا کند تا این مشکلات برطرف شود

محک نیوز